بازبینی و انتشار مجدد/ معرفی یک آینده پژوه(5): ریچارد اسلاتر

0

ریچارد اسلاتر در سال 2008 روش‌شناسی آینده‌های همگرا را مطرح کرد که در همان سال، توسط انجمن حرفه‌ای آینده‌پژوهانبه عنوان مهم‌ترین اثر مربوط به آینده انتخاب شد.

اختصاصی/ افق آینده‌پژوهی راهبردی- فاطمه زهرا  گیلانی نژاد*

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی: پیش از این، در شماره 17 ماهنامه «نامه آینده پژوهی» (بهمن ماه 1393) و پایگاه اینترنتی مؤسسه، متن کوتاه و مختصری در راستای معرفی ریچارد اسلاتر به عنوان یکی از آینده پژوهان شاخص و معتبر بین المللی، منتشر شده بود. متن حاضر، متن بازبینی شده و تکمیل شده ای برای معرفی اسلاتر است که به منظور بهره برداری بیش از پیش محققان و آینده پژوهان ارجمند، منتشر می شود.

*************

ریچارد آلن اسلاتر در سال 1940 در شهر لندن متولد شد. او جزو اولین دانش‌آموختگان آینده‌پژوهی در انگلستان بود. اسلاتر در سال 1982 دکترای خود را در زمینه آینده‌پژوهی از دانشگاه لنکستر[1] دریافت کرد.

پس از آن، فعالیت خود را با انجمن‏‌های علمی متعدد (از جمله فدراسیون جهانی آینده­پژوهی و انجمن آینده جهان) و نشریات معتبر پی­گرفت. این نویسنده و دانشمند حوزه آینده‌پژوهی با طیف وسیعی از سازمان‌ها در کشورهای مختلف همکاری داشته است و در تمام سطوح تحصیلی به عنوان استاد تدریس کرده است.

پس از تدریس در دانشگاه‌های مختلف، دانشگاه سوینبرن در ملبورن از او دعوت کرد تا موسسه مطالعات آینده استرالیا را تاسیس کند. اسلاتر از 1999 تا 2004 در آنجا به عنوان استاد آینده‌نگاری و پیشگام رویکردهای نوین به پژوهش، و آموزش آینده‌نگاری پیشرفته فعالیت کرد.

او یکی از باسابقه‌ترین اعضای فدراسیون جهانی آینده پژوهی[2] است و در سال‌های 2005-2001 ریاست آنجا را بر عهده داشته است.

او در اکثر حوزه‌های آینده‌پژوهی به‌ویژه در آینده‌نگاری راهبردی، آینده‌نگاری کاربردی، نوآوری اجتماعی، نوآوری آموزشی و روش‌شناسی صاحب‌نظر و مشهور است.

اسلاتر در سال 2005 با حمایت بنیاد پرت[3] یک برنامه پژوهشی برای توسعه استراتژی آینده‌نگاری ملی استرالیا آغاز کرد. او هم چنین یکی از بنیانگذاران موسسه آینده‌نگاری آسیا در سال 2009 بوده است.

ریچارد اسلاتر در سال 2008 روش‌شناسی آینده‌های همگرا را مطرح کرد که در همان سال، توسط انجمن حرفه‌ای آینده‌پژوهان[4]  به عنوان مهم‌ترین اثر مربوط به آینده انتخاب شد. در سال 2010 نیز توسط اعضای “شبکه آینده‌نگاری-شکل دادن به آینده” به عنوان یکی از بهترین آینده‌پژوهان تمام وقت[5] انتخاب شد.

اکنون اسلاتر مدیر مجموعه آینده‌نگاری بین‌المللی[6] بریسبن استرالیا است که هدف آن ایجاد و حفظ آینده‌نگاری اجتماعی است و با طیف وسیعی از افراد و سازمان‌های بین‌المللی در حوزه آینده‌پژوهی ارتباط دارد. اسلاتر اکنون در استرالیا سکونت دارد و اکثر فعالیت های او در این کشور صورت می‌گیرد.

این آینده‌پژوه مشهور، عضو هیئت تحریریه مجلات “Futures “، ” Journal of Futures Studies” و “Foresight ” است.

علایق پژوهشی اسلاتر

  • استفاده از مفاهیم و روش‌های آینده‌پژوهی در آموزش و پرورش، کسب و کار، دولت.
  • توسعه روش‌شناسی‌های آینده‌پژوهی بحرانی
  • آینده‌های همگرا
  • پایگاه دانش برای آینده‌پژوهی[7] (KBFS)
  • اجرای اجتماعی آینده‌نگاری

اسلاتر رویکردی انتقادی نسبت به توسعه افسارگسیخته فناوری و دیدگاه‌های ماتریالیستی دارد. او معتقد است اگر توسعه و پیشرفت فقط در حوزه فناوری صورت گیرد و فرهنگ، مسائل اجتماعی، محیط زیست و منابع طبیعی نادیده انگاشته شوند، شاهد نتایج زیان‌باری خواهیم بود و آیندگان با خطرات جدی موجه خواهند شد. او با بهره‌گیری از روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها که توسط عنایت‌الله طرح شده است و نظریه یکپارچه کن ویلبر، نظریه آینده‌های همگرا (یکپارچه) را در حوزه آینده‌نگاری طرح کرده است.

اسلاتر آثار فراوانی در حوزه آینده‌پژوهی نگاشته است. برخی از اثرگذارترین کتاب‌های او عبارتند از :

  • ن‍وان‍دی‍ش‍ی‌ ب‍رای‌ ه‍زاره‌‌ ن‍وی‍ن[8] ‌(1993)
  • آموزش برای قرن بیست و یکم[9] (1993)
  • اصل آینده‌نگاری : بازسازی و احیای فرهنگی در قرن بیست و یکم[10] (1995)
  • آینده‌ها برای هزاره سوم[11] (1999)
  • آینده های فراروی ویران‌شهر : خلق آینده‌نگاری اجتماعی[12] (2003)

تاکنون کتاب‌های “اصل آینده نگاری” و “نواندیشی برای هزاره نوین” از این نویسنده به زبان فارسی ترجمه شده است.

اسلاتر در سال 2010 یک کتاب الکترونیک با نام “بزرگترین زنگ بیدار باش در تاریخ[13]” منتشر کرده است که رویکرد متفاوتی نسبت به مشکلات جهانی دارد. او در این کتاب بر راه‌حل‌های فرهنگی، روانشناسانه و باطنی برای تشخیص و غلبه بر مشکلات جدی پیش رو تمرکز داشته است.

در‌ واقع، اسلاتر در این اثر به آسیب‌شناسی تمدن مدرن پرداخته است که نیازمند اقداماتی سریع برای بهبود اوضاع است. اسلاتر معتقد است “هر هر اقدامی باید در لایه‌های فکری مردم صورت گیرد.” این کتاب در سال 2010 توسط انجمن حرفه‌ای آینده‌پژوهان[14] به عنوان مهم‌ترین اثر مربوط به آینده انتخاب شد.

مقالات

اسلاتر تاکنون حدود 38 مقاله علمی در نشریات معتبر آینده‌پژوهی به چاپ رسانده است که برخی از آنها عبارتند از :

تا کنون دو مقاله با عناوین زیر از اسلاتر به زبان فارسی ترجمه و چاپ شده است :

برای آشنایی بیشتر با نظرات ریچارد اسلاتر برخی از جملات او در ادامه آمده است :

“ایده اصلی آینده‌نگاری این است که انسان‌ها، سازندگان فرهنگ، سازندگان معنا و عناصر آگاهانه در روندهای تاریخی به شمار می‌آیند.”

“هنگامی که رابطه‌ای صحیح میان مردم، فرهنگ و فناوری ایجاد شود، دنیای جدیدی از گزینه‌های بدیع آشکار می‌گردد.”

“تمرکز فکری ما از فن‌سالاری صرف باید به سمت رشد و توسعه انسانی تغییر یابد و باید در مرکز دورنمای ما از آینده، آگاهی بخشی به انسان‌ها قرار داشته باشد.”

“لازم است به دستاوردهای علمی، ماشین‌ها و عقلانیت، آینده‌نگری و خرد بیفزاییم.”

اسلاتر در سال‌های 1991 تا 1998 با افرادی نظیر رابرت یونک، جی اگیلوی، جیم دیتور، هدلی بیر و… پیرامون مباحث آینده‌نگری مصاحبه کرده است و متن این مصاحبه‌ها در وبسایت شخصی‌اش قابل دستیابی است.

اولین کتاب اسلاتر “پرندگان در برمودا” [15] (1975) نام دارد که نشانگر علاقه او به عکاسی و تحقیق درباره زندگی پرندگان است.

او به نقاشی‌های خیابانی نیز علاقه‌مند است و در وبسایت شخصی خود علاوه بر مطالب آینده‌پژوهی، بخشی را به این موضوع اختصاص داده است. او این نوع از هنر را ناشی از سبک زندگی و فرهنگ پنهان مردم می‌داند که از طریق پژوهش‌های رسمی و دانشگاهی قابل شناسایی نیست.

منابع:

www.foresightinternational.com.au.

www.richardslaughter.com.au

www.en.wikipedia.org

www.amazon.com

www.metafuture.org

www.sciencedirect.com

پانویس ها:

[1] University of Lancaster

[2] World Futures Studies Federation (WFSF)

[3] Pratt Foundation

[4] Association of Professional Futurists

[5] the best all-time Futurists

[6] Foresight international

[7] knowledge base for futures studies

[8] New thinking for a new millennium

[9] Education for the 21st Century

[10] The Foresight Principle: Cultural Recovery in the 21st Century

[11] Futures for the third millenium

[12] Futures Beyond Dystopia: Creating Social Foresight

[13] The Biggest Wake-up Call in History

[14] Association of Professional Futurists

[15] Birds in Bermuda

دانشجوی دوره دکتری آینده پژوهی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.