بازبینی و انتشار مجدد/ معرفی یک آینده پژوه(1): سهیل عنایت الله

0

عنایت‌الله به عنوان مبدع و توسعه دهنده یکی از روش‌های آینده‌پژوهی به نام «تحلیل لایه‌ای علت‌ها»(CLA)  از شهرت جهانی برخوردار است.

اختصاصی/ افق آینده‌پژوهی راهبردی- فاطمه زهرا  گیلانی نژاد*

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی: پیش از این، در شماره 21 ماهنامه «نامه آینده پژوهی» (خرداد ماه 1394) و پایگاه اینترنتی مؤسسه، متن کوتاه و مختصری در راستای معرفی سهیل عنایت الله به عنوان یکی از آینده پژوهان شاخص و معتبر بین المللی، منتشر شده بود. متن حاضر، متن بازبینی شده و تکمیل شده ای برای معرفی عنایت الله است که به منظور بهره برداری بیش از پیش محققان و اآینده پژوهان ارجمند، منتشر می شود.

*************

سهیل عنایت‌الله در سال 1958 در لاهور پاکستان به دنیا آمد. در سال 1975 از مدرسه بین‌المللی کوالالامپور مالزی فارغ التحصیل شد. در سال 1979 از دانشگاه هاوایی، کالج هنر و علوم در رشته مطالعات لیبرال فارغ التحصیل شد و در سال 1981 کارشناسی ارشد علوم سیاسی با تمرکز بر آینده‌های بدیل از دانشگاه هاوایی را کسب کرد. در سال 1990 موفق به کسب دکترای فلسفه در علوم سیاسی از دانشگاه هاوایی شد. در سال 2011 نیز، دکترای افتخاری فلسفه از دانشگاه علوم مالزی به وی اعطا گشت.

سهیل عنایت‌الله در شهرهای ایندیانا، نیویورک، ژنو، اسلام آباد، کوالالامپور و هونولولو زندگی کرده است و هم اکنون مقیم استرالیا است. وی پیش از اقامت در استرالیا به مدت 20 سال ساکن هاوایی بوده است.

این آینده‌پژوه مسلمان، در سال 1983 در دانشگاه هاوایی اولین سخنرانی رسمی خود را ایراد کرد. او از سال 1984 تاکنون در پروژه های مختلف به عنوان مشاور همکاری کرده است. عنایت‌الله از سال 1981 تا 1991 به عنوان یک تحلیل‌گر، سیاست‌گذار و برنامه‌ریز ارشد در بخش قضایی ایالت هاوایی امریکا در برنامه آینده‌نگاری دادگاه‌های این ایالت با جیمز دیتور همکاری داشته است. عنایت‌الله مبدع و توسعه دهنده یکی از روش‌های آینده پژوهی به نام ” تحلیل لایه‌ای علت ها” (CLA)  است.

این آینده‌پژوه و دانشمند علوم سیاسی، اکنون عضو هیئت علمی «مؤسسه تحصیلات تکمیلی آینده‌پژوهی» در دانشگاه تامکانگ تایوان است. او در مدرسه کسب و کار ملبورن- دانشگاه ملبورن در استرالیا تدریس می‌کند. همچنین در دانشکده هنر و کسب و کار سانشاین در کوئینزلند استرالیا به عنوان استاد فعالیت دارد.

او در سال 1999 به کرسی یونسکو در مرکز مطالعات اروپایی دانشگاه ترایر آلمان و دانشگاه تامکانگ راه یافت. اکنون نیز، در یونسکو در بخش آینده پژوهی-کنسرسیوم دانشگاه‌ها از طرف دانشگاه علوم اسلامی کوالالامپور مالزی حضور دارد.

عنایت الله، یکی از اعضای فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی[1] و آکادمی علوم و هنر جهان است. در شورای مشورتی بین‌المللی انجمن آینده جهان، پروژه داروین، و بنیاد قایق نجات[2] نیز حضور فعال دارد.

او سردبیر “Journal of Futures Studies ” و عضو هیئت تحریریه مجلات ” Futures” ، ” World Future Review” ، ” Prout Journal” ، ” Peace and Democracy in South Asia” ، ” Journal of Futurecast in Marketing and Management” ،”Teniat” و ” Foresight” است. عنایت الله، بیش از 300 مقاله علمی، فصول کتاب و مدخل دانش‌نامه در نشریات معروف به نگارش درآورده است.

او اکنون با همکاری خانم میلویوویچ، پایگاه اینترنتی متافیوچر را اداره می‌کند و مطالب، مقالات، کتاب‌ها و لوح‌های فشرده درباره آینده‌پژوهی را در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد.

عنایت‌الله در بیش از 12 کشور، کارگاه برنامه‌ریزی-چشم‌انداز پردازی برگزار کرده است. علاوه بر این، در دوره‌های بین‌المللی با موضوعات آموزش، محیط زیست، توسعه و خط‌مشی‌گذاری تدریس کرده است.

او در اکثر پروژه‌های آینده‌پژوهی و چشم‌اندازنویسی برای شهرهای استرالیا مشارکت داشته است. او به عنوان مشاور، سخنران و استاد در مراکز دانشگاهی، مدیریتی و دولتی کشورهای استرالیا، تایلند، مالزی، امریکا، اتریش، سوئیس، ژاپن، هند، پاکستان و … فعالیت کرده است. از سال 2011 تا 2014 استادیار مرکز پلیس، اطلاعات و ضد تروریسم دانشگاه مکواری[3] در سیدنی بوده است.. سهیل عنایت‌الله در سال 20144 یک سری سخنرانی‌ها درباره آینده‌های یونسکو ارائه داد.

پروفسور سهیل عنایت‌الله یک چهره شناخته شده در کشور ماست؛ هم به دلیل مسلمان بودن و پاکستانی‌الاصل بودن و هم به سبب روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها. او در مرداد ماه سال 1393 به ایران سفر کرد و در سه نشست علمی- آموزشی با موضوعات زیر حضور داشت:

  1. کارگاه آینده‌پژوهی در حوزه خدمات ارزش افزوده تلفن همراه توسط اندیشگاه علم و صنعت جهان معاصر با همکاری انجمن مدیریت فناوری ایران.
  2. کارگاه “آینده دانشگاه‌ها و دانشگاه آینده” توسط مرکز تحقیقات سیاست علمی.
  3. نشست دانشجویان و فعالان آینده‌پژوهی با همکاری انجمن مدیریت فناوری ایران دانشکده علوم و فنون دانشگاه تهران.

برخی از کتاب های عنایت‌الله

  • تحول در دانشگاه : دیدگاه‌های جهانی درباره آینده‌های دانشگاه (2000)
  • گذار و تحول ارتباطات : فناوری، پایداری و نسل­‌های آینده (2001)
  • آینده جوانان : پژوهش تطبیقی و چشم اندازهای تحول (2002)
  • اسلام، پسامدرنیسم و دیگر آینده‌ها (2003)
  • پرسش از آینده : آینده‌ پژوهی، یادگیری اقدام و تحول سازمانی (2007)
  • آینده های بدیل آموزش (2008)
  • تحلیل لایه‌ای علت‌ها ۲ : پژوهشی تحول‌گرا با نگاهی نظری و کاربردی (2015)
  • چه چیز کار می‌کند : مطالعات موردی آینده‌نگاری در عمل (2015)؛ و…

مقالات عنایت‌الله

سهیل عنایت‌الله تا‌کنون حدود 10 مقاله در حوزه آینده‌های قوه قضائیه ، 5 مقاله انحصاری در مورد پاکستان، 12 مقاله در حوزه مطالعات جهانی و تمدنی، 6 مقاله در مورد تکنولوژی و آینده، 7 مقاله در مورد آینده‌های دانشگاه، 4 مقاله در حوزه آینده‌های سلامت، 18 مقاله در مسائل و روندهای در حال ظهور، 5 مقاله در خصوص تحلیل لایه‌ای علت‌ها، 9 مقاله در مورد کلان‌تاریخ و آینده‌ها، و 22 مقاله انحصاری در مورد آینده‌پژوهی به نگارش درآورده است.

نظریات عنایت‌الله 

عنایت‌الله به عنوان مبدع و توسعه دهنده یکی از روش‌های آینده‌پژوهی به نام ” تحلیل لایه‌ای علت‌ها” (CLA)  از شهرت جهانی برخوردار است. روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها، کمتر به دنبال پیش‌بینی یک آینده خاص است و بیشتر به رمزگشایی از حال و گذشته جهت خلق آینده‌های بدیل می‌پردازد. این روش به ترکیب ایده‌های مختلف پرداخته و جایگاه مناسبی در آینده‌پژوهی انتقادی پساساختارگرا دارد.

عنایت الله، آینده را تحت تاثیر سه عامل اساسی می‌داند و رابطه آن‌ها را تحت عنوان مثلث آینده‌پژوهی بیان می‌کند.  او معتقد است مثلث آینده‌پژوهی به نگاشت سه بعد کیفی متفاوت از آینده می‌پردازد که آینده باورپذیر را به وجود می‌آورند. بعد نخست، کشش یا تصویر آینده است. بعد دوم، فشارها یا پیشران‌های تغییر است و بعد سوم وزن‌ها یا موانع تغییر هستند.

 عنایت الله معتقد است که چهار نوع آینده‌پژوهی وجود دارد :

  1. آینده‌پژوهی تجربی
  2. آینده‌پژوهی تعبیری
  3. آینده‌پژوهی انتقادی
  4. آینده‌پژوهی یادگیری حین عمل برآوردی

(برای آشنایی بیشتر با نظرات این آینده‌پژوه به خلاصه کتاب «پرسش از آینده» در بخش تلخیص کتاب مراجعه فرمایید)

منابع

  • عنایت الله، س (1388)، پرسش از آینده، ترجمه منزوی، تهران : مرکز آینده پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • metafuture.org
  • iramot.ir
  • amazon.com

پانویس ها

[1] World Futures Studies Federation

[2]  Lifeboat Foundation

[3] Macquarie University

  • دانشجوی دوره دکتری آینده پژوهی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

ماهنامه نامه آینده‌پژوهی، شماره 21، خرداد 1394 

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.