انسان چهارصدساله: اندیشیدن به نااندیشیدنی

0

شاید برای خیلی‌ها مسئله افزایش طول عمر انسان دور از ذهن باشد، اما باید توجه داشت که در 100 سال گذشته، میانگین طول عمر انسان، 20 سال افزایش یافته است؛ بنابراین، این رویکرد بلندپروازانه گوگل چندان هم رویایی نیست.

اختصاصی/ افق آینده پژوهی راهبردی– یکی از آمال همیشگی بشر که هم‌اکنون نیز آرزویی دست‌نیافتنی به‌نظر می‌رسد، جلوگیری از پیری و زوال تن است. آرزویی که می‌توان گفت تبدیل به دغدغه‌ای جهانی شده است و تعداد بی‌شمار بنگاه‌های تجاری و کارخانه‌های لوازم آرایشی و بهداشتی «ضد پیری» نیز شاهدی بر این مدعا هستند. اما سرمایه‌گذاری یک شرکت سایبری نام‌آشنا اهمیت این موضوع را صدچندان می‌کند: شرکت گوگل.

4whole-Brain-Thinking

*********

روند افزایش طول عمر انسان

یکی از آمال همیشگی بشر که هم‌اکنون نیز آرزویی دست‌نیافتنی به‌نظر می‌رسد، جلوگیری از پیری و زوال تن است. آرزویی که می‌توان گفت تبدیل به دغدغه‌ای جهانی شده است و تعداد بی‌شمار بنگاه‌های تجاری و کارخانه‌های لوازم آرایشی و بهداشتی «ضد پیری» نیز شاهدی بر این مدعا هستند. اما سرمایه‌گذاری یک شرکت سایبری نام‌آشنا اهمیت این موضوع را صدچندان می‌کند: شرکت گوگل.

شاید برای خیلی‌ها مسئله افزایش طول عمر انسان دور از ذهن باشد، اما باید توجه داشت که در 100 سال گذشته، میانگین طول عمر انسان، 20 سال افزایش یافته است؛ بنابراین، این رویکرد بلندپروازانه گوگل چندان هم رویایی نیست. البته باید در نظر داشت که تاکنون، فناوری در این زمینه، تنها توانسته است اندکی در افزایش کمیت عمر انسان موفقیت کسب کند، ولی درباره کیفیت سال‌های عمر انسان اقدام جدی صورت نپذیرفته است.

گوگل با تغییر ساختار شرکتی گسترده، هم‌اکنون زیرمجموعه یک شرکت بزرگ‌تر به نام «آلفابت» شده است تا با قدرت روزافزون، طرح‌هایی مانند خودروی بدون سرنشین، تلفن هوشمند، تبلت، عینک گوگل و ارسال بالون‌های بزرگ به فضا برای دستیابی به «اینترنت همه‌جا، هرزمان»، و زیرمجموعه پزشکی با نام «کالیکو» را گسترش دهد؛ کالیکو، شرکتی جدید است که با هدف پژوهش پیرامون افزایش عمر انسان و مبارزه با پیری تأسیس شده است.

اقدام گوگل و دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری در جهان، نشان‌دهنده یک روند پرقدرت است که اثبات می‌کند گسترش فناوری زیستی برای افزایش کیفیت و کمیت عمر انسان، پرشتاب خواهد بود. نشانه‌های این شتاب‌گیری در افزایش درآمدهای جهانی این حوزه و خرید شرکت‌های بزرگ دارویی فناوری زیستی برای توسعه آینده دارو نیز مشخص شده است. درک بهتر بخش‌های سازنده زندگی به پیشرفتی شگرف در بسیاری از حوزه‌ها همچون مهندسی ژنتیک و زیست‌شناسی مولکولی منجر خواهد شد.

دراوایل سده بیستم، میانگین عمر انسان چهل و هفت سال بود. افزایش سن انسان به شیوه چشمگیری وابسته به پیشرفت‌های پزشکی، انتخاب شیوه زندگی و بازسازی‌های رفتاری است. در سال 2005 میانگین سن انسان در امریکا به هفتاد و هشت سال رسید. همچنین میانگین طول عمر انسان در سطح جهان در سال ۱۹۹۰، 5/65 سال بود که در سال ۲۰۱۳ به 5/71 سال رسید. اداره آمار امریکا پیش‌بینی کرده است که میانگین سن بشر تا سال 2050، شش سال دیگر هم افزایش خواهد یافت.

پیشرفت علم و فناوری این توانایی را ایجاد می‌کند که نه‌تنها میانگین عمر طبیعی افراد افزایش یابد، بلکه هم‌زمان می‌تواند بسیاری (اگر نه تمامی) از ناتوانی‌های آتی انسان را که اغلب پرهزینه نیز هستند به کمترین میزان خود برساند. در نتیجه، طول عمر را به گونه‌ای تقسیم می‌کند که از نظر اقتصادی، اجتماعی و پزشکی در طبیعت، به صرفه ‌باشد. در چند سال گذشته، بایوجرون[1] که یکی از فناوری‌های گسستنی[2] است، و به معنای دستیابی به کنترل و بهبود وضعیت انسان و افزایش طول عمر بشر است، داشتن عمر بسیار طولانی را بشارت داده است.

فناوری‌های گسستنی به آن دسته از فناوری‌ها اطلاق می‌شود که در ارتباط خطی میان گذشته و آینده‌ یک فناوری شکاف ایجاد کرده و نسل جدید فناوری از نظر سرشت و ابزار و رویکرد تفاوت‌های ماهوی فراوان با گذشته خواهد داشت.

پیامدهای سیاسی

فناوری بایوجرون بر سیاست‌گذاری و تصمیم‌های تجاری و امور مالی بین‌المللی و اقتصاد کلان تاثیری ژرف خواهد داشت. به عبارت دیگر، دگرگونی‌هایی در چرخه‌های سرمایه‌گذاری جهانی و روند سرمایه‌گذاری و پیوندهای اقتصادی میان کشورها ایجاد می‌کند. هزینه‌های مراقبت پزشکی در سال 2013، بیش از 17 درصد تولید ناخالص داخلی امریکا را به خود اختصاص داده است. کاهش این هزینه‌ها با کمک فناوری بایوجرون برای دولت‌ها، این فرصت را فراهم می‌سازد که منابع خود را در دیگر حوزه‌های اقتصادی هزینه کرده و سرمایه‌گذاری‌های خود را به‌گونه‌ای مناسب‌تر اولویت‌گذاری کنند که این مساله به پیدایش تغییرهایی در گسترش اقتصاد ملی منجر می‌شود. این روند در بسیاری از کشورهای دیگر نیز دگرگونی اساسی ایجاد خواهد کرد. جمعیت سالخورده سالم و بانشاط در کشورهای فدرالی نیز به‌عنوان منبع نیروی کار مطرح است. این نیروی کار می‌تواند پیشرانی باشد که رقابت‌پذیری یک اقتصاد نوظهور را در بازارهای جهانی تضمین کند. توانایی در نگهداری سهمی پایدار از نیروی کار داخلی می‌تواند بر پویایی رقابت و اقتصاد بازارهای جهانی نیروی کار و الگوهای سنتی مهاجرت اثرگذار باشد.

پیامدهای اقتصادی

فناوری بایوجرون سبب افزایش طول عمر و کاهش دوره بیماری، ایجاد تاخیر مرحله پرهزینه پیری و ناتوانی در دوره کوتاه پیش از مرگ می‌شود. این تغییرات ‌که سبب تاخیر در فرایند پیری و زمین‌گیری انسان می‌شود، برای کشورهای پیشرفته نوعی انباشت بسیار چشم‌گیر اقتصادی به شمار می‌رود. سازمان‌دهی، اجرا، سرمایه‌گذاری مالی و ارایه خدمات درمانی، در بسیاری از کشورهای صنعتی می‌تواند به گونه‌ای چشمگیر تغییر کند. فناوری بایوجرون می‌تواند جایگزین دیگر شیوه‌های رایج پیری‌شناسی[3] برای مراقبت از سالخوردگان شود. در نتیجه، بازارهای کار از کاهش تقاضا در بخش خدمات درمانی تاثیر خواهند پذیرفت. این بازارها همچنین با تقاضای روزافزون افراد سالخورده برای ادامه کار روبه‌رو خواهند شد.

پیامدهای امنیتی

برخی فناوری‌های ویژه افزایش طول عمر و سلامت جسمانی کاربردهای مهمی در حوزه امنیت خواهند داشت؛ به‌ویژه باید به فناوری‌هایی اشاره کرد که در به تاخیر انداختن مرحله سال‌خوردگی نقش دارند. افزایش طول عمر منجر به حفظ دانش کارکنان سالخورده‌تر شده و آن‌ها نیز تمایل خواهند داشت که دوران بازنشستگی خود را به تاخیر اندازند. توانایی در مهار بیماری‌های ویژه‌ای که فرد را ناتوان می‌کنند، منجر به حفظ سلامت در بخش‌های نظامی و امنیتی می‌شود. این رویکرد سبب می‌شود که منابع به حوزه‌هایی راهبردی منتقل شوند که با افزایش قدرت نرم، کمک بیشتری به قدرت نظامی کشورها خواهند کرد. یک کهنه‌سرباز چالاک 100ساله، کارایی بیشتری از یک سرباز جوان نوپای 18ساله در ارتش کشورها خواهد داشت.

پیامدهای فرهنگی

شاید دست‌یابی ناعادلانه به بازارهای فناوری بایوجرون که مزایایی را در زندگی فردی به همراه دارد، به «امیدهای زندگی[4]» متفاوتی برای گروه‌های گوناگون با تمایزهای نژادی، درآمدی، وضعیت اجتماعی- اقتصادی یا جغرافیایی در هر کشور منجر شود.

فناوری بایوجرون می‌تواند موجب درگیری میان نسل‌ها شود، زیرا چرخه‌های اشتغال از هم پاشیده شده و زمان بازنشستگی عادی افراد تغییر خواهد کرد، ارزش‌های اقتصادی وابسته به نیروی کار نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و درگیری‌هایی میان گروه‌های جوان و پیر پدید خواهد آمد که منجر به آشفتگی‌های اجتماعی خواهد شد. به دلیل تغییر در روان‌شناسی و رفتارهای افراد سالخورده‌تر، هنجارهای تازه فرهنگی شکل خواهد گرفت که خود می‌تواند منجر به تغییرهای بسیار شدیدی در شیوه زندگی افراد شود. عدم‌قطعیت‌ها در این حوزه می‌توانند به‌صورت هم‌گرایی شیوه‌های زندگی نمایان شده و بر فناوری و روندهای بازار در دیگر بخش‌های کسب‌وکار مانند انرژی، مخابرات و بازارهای مالی اثرگذار باشند. رفتارهای برآمده از سبک زندگی جدید، افزون بر موارد یادشده، می‌توانند منجر به پدید آمدن پرونده‌های تازه بهداشت و سلامت مردم شده و بیماری‌ها و مخاطرات پیش‌ روی سلامت انسان‌ها را تغییر داده و رفتارهای پیش‌بینی‌نشده‌ای از سوی انسان‌ها پدیدار خواهد شد.

منابع:

  • calicolabs.com/
  • The Global Technology Revolution 2020, In-Depth Analyses, RAND Corporation
  • Disruptive Civil Technologies Six Technologies with Potential Impacts on US Interests out to 2025, NIC., 2008

[1] Biogerontechnology

[2] Disruptive Technologies

[3] Gerontology

[4] Life Expectancy

ماهنامه «نامه آینده پژوهی»

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.